Analiza dziedzictwa kulturowego z perspektywy nauk ekonomicznych wykazuje, że zarówno materialne, jak i niematerialne aktywa stanowią fundament dla rozwoju turystyki kulturowej w regionie. Ten segment branży turystycznej rozwija się dynamicznie w województwie warmińsko-mazurskim.
Według Bartosza Króla i Wojciecha K. Szalkiewicza, autorów opracowania pt. Ocena potencjału turystycznego dziedzictwa kulturowego Warmii, region ten dysponuje znacznym potencjałem kulturowym. „Potwierdza to ‘kulturowy’, a nie ‘przyrodniczy’ charakter potencjału turystycznego tego mikroregionu, mimo że Warmia jest częścią Warmii i Mazur, które znane są przede wszystkim z malowniczych jezior i pięknej przyrody. Wyniki badań wskazują, że Warmia to przede wszystkim zabytki, które są kluczowymi atrakcjami dla turystów, korzystających z lokalnych szlaków kulturowych” – stwierdzili autorzy.
Opracowanie to jest pierwszym naukowym badaniem na temat potencjału turystycznego Warmii, wykonanym według metodologii opracowanej przez prof. A. Mikosa von Rohrscheidta w 2008 roku. Ta metoda umożliwia przeprowadzanie wielowymiarowych analiz regionów oraz porównywanie wyników dzięki kwantyfikacji. W Polsce zbadano nią około 100 powiatów, makroregionów i szlaków turystycznych. W województwie warmińsko-mazurskim podobne analizy przeprowadzono w 2022 roku dla powiatu ostródzkiego oraz Olsztyna i powiatu olsztyńskiego w tym roku.
„Analiza wyników badań pokazuje, że Warmia ma wysoki potencjał kulturowy, ale konieczne jest wprowadzenie spójnej polityki w zakresie jego efektywnego wykorzystania. Wymaga to również zacieśnienia współpracy pomiędzy powiatami i gminami. Efektywny rozwój potencjału Warmii możliwy jest poprzez tworzenie sieci kulturowych, opartych na zdefiniowanych szlakach turystycznych, zarówno rzeczywistych, jak i wirtualnych, które stanowią podstawowe osie komunikacji turystycznej” – podsumowali autorzy.
– Wyniki badań potwierdzają słuszność naszej strategii rozwoju potencjału turystycznego opartej na koncepcji Szlaku Świętej Warmii, w której staramy się wykorzystać unikalne dziedzictwo historyczne biskupów warmińskich – zaznaczył Andrzej Abako, starosta olsztyński. – Opracowanie przynosi interesujące wnioski dotyczące potencjału naszego powiatu i miasta Olsztyna, w tym potrzebę bliskiej współpracy samorządów w zakresie działań turystycznych.
Projekt Szlak Świętej Warmii został stworzony wiosną 2020 roku, a jego celem jest opracowanie turystyczno-pielgrzymkowej trasy obejmującej szesnaście „stacji”. W skład projektu wchodzą znane w regionie miejsca pielgrzymkowe, sanktuaria oraz historyczne obiekty sakralne związane z historią biskupstwa warmińskiego. W 2021 roku dodano kolejne szesnaście „przystanków”, tworzących Okolice Szlaku Świętej Warmii. Z czasem szlak ten stał się istotnym produktem turystycznym oraz rozpoznawalną marką subregionu.
„Warmia, mimo burzliwych dziejów, zachowała niezwykłą ciągłość. Dwanaście miast oraz siedem ‘świętych miejsc Warmii’ tworzą ‘sieć kulturową’, która w klarowny sposób opowiada historię regionu. Sanktuaria, kościoły i kapliczki budują krajobraz, który przyciąga turystów i daje poczucie zanurzenia w historii. Warmię nie tylko się zwiedza, lecz przeżywa, ponieważ jest to przestrzeń duchowa. Jej różnorodność poszerza kulturowe horyzonty” – podsumowano w opracowaniu.